Kategoria: Podcastak

Aimar Karrika. Auritzen (Nafarroa) jaio zen, 1988an. Irakasle lanean aritu da Lapurdiko eta Nafarroa Behereko bertso eskola eta kolegioetan. Zortzi aldiz hartu du parte Nafarroako Bertsolari Txapelketan; lautan izan da finalista. 2017ko Bertsolari Txapelketa Nagusian parte hartu zuen.

Doinua: Itsasoa laino dago

1/
Pandemiaren orritan
Turisten joan etorritan
Gendarme zubi zorritan
Begiradak jatorritan
Ume txikiak korrikan
Eguzkiaren gorritan
Ta hondartzako elorritan
Hendaia larrugorritan

2/
Bainu jantzi zahar bat baino
Ez omen zena gaurdaino
Libertatea oraino
Berriz dudan jartzeraino
Herriko Etxea egundaino
Ez zen biluztu honaino
Itsasoa dago laino
Hondarraitz-tik Lohiaraino

3/
Ez al da edan nahi zukurik
Ez baldin bada tuturik?
Libre dena estuturik
Al dago nahi ezkuturik?
Ba al da hautetsi muturik?
Eta hautesle damuturik?
Nahi gaituzte mututurik
Bi bixkiak kukuturik

4/
Ez zen aski hondar patrikan
Deserosoen fabrikan
Zokoratu den guztitan
Hala ere begi bistan
Gaur ikusi da egitan
Gezurrak dauzkan begitan
Hozka egin behar dela bitan
Hezurraren haragitan

5/
Zer min egiten ahal dut nik
Itsaso ertzean zutik
Gaur ez bagaude burutik
Nik ez dut ulertzen tutik
Gure inguruko gutik
Hartzen badu gaia eskutik
Nola deslotu barrutik
Biluztasuna sexutik

6/
Irudiaren jabeak
Dira gaur egun sareak
Biharkoen zutabeak
Dira lur sendo gabeak
Onddoak eta bareak
Sagar eta udareak
Margo ditzala areak
Atxiki ditzan mareak

Jatorrizko edukira joan

Maindi Murua Berra. Azkainen (Lapurdi) sortua, 1989an. Familiatik zaletasuna jaso, eta Donibane Lohizuneko ikastolako bertso eskolan egin zituen lehen urratsak. Eskolarteko txapelketetan parte hartu zuen, eta Xilaban gero, 2010, 2012 eta 2020. urteetan. 2011n Hernandorena saria irabazi zuen.

Doinua : Beko txokotik begira dago

1.
Bi mila eta hogeita bata,
hogeita hiru ekainak,
Arbona aldean laborariek
zimur dituzte bekainak.
Kanpotar batek erosten ditu
milioien truk lur bikainak.
Noiz arte jasan behar ditugu
isil isilik irainak?
Espekulatze bortitzak hemen
eragindako orbainak?

2.
Lurzaindia ta ELB-koek
deitua dute bertara.
Egoeraren larritasunak
eragiten du zirrara.
Honek ez die nekazariei
soilik eragiten traba.
Arbonatik jo Lekarozera
Gasteizera, Hendaiara;
Euskal Herriko biztanle orok
pairatzen duen gaitza da.

3.
Lurra guretzat da bizitoki
eta bizi kalitate.
Lurra landuaz elikatzea
dugu errealitate.
Haren galtzeak nahiz eta egin
herri osoari kalte,
dirudun baten apetak aisa
gaina hartu badezake,
injustizia horren aurrean
guk zer egin genezake?
4.
Gogor lan egin eta baztertuz
sosa egunerokoan,
pisu ziztrin bat lor genezake
hor nonbaiteko zokoan.
Urteak joan ta balioa
igoko zaiolakoan.
«Ea hau saldu eta hobea
hartzen dugun ondokoan».
Beti galtzaile izanen gara
merkatuaren jokoan.

5.
Indarra nora bideratzen den
pentsatzean badut pena.
Bigarren etxe eraikitzea
da artisauen kondena.
Hegazkinetan dabil lanean
ingeniari hoberena.
Zenbat langile berriz ematen
turistei nahi dutena?
Guk elikatzen dugu funtsean
jaten gaituen sistema.

6.
Hauek erranik agian ez dut
nire lagunik minduko.
Ahal bezala ari den hori
ez dut etsai, dut gertuko.
Nindagon gure ahaleginak
merkatuaren zerbitzuko
eskaintzeari egin ezkero
gutako bakoitzak uko,
ze bizimodu eta ze herri
sortzen genukeen lortuko?

Jatorrizko edukira joan

Xabat Galletebeitia. 1986an jaio zen, Lekeition (Bizkaia). Markina-Xemeingo eta Lekeitioko bertso eskoletan aritu da irakasle lanean. Hiru aldiz sailkatu da Bizkaiko Bertsolari Txapelketako finalerako: 2014., 2016. eta 2018 urteetan. Bigarren izan zen 2016ko lehian, eta hirugarren 2018koan.

1- Lehengoak bai garaiak; ontziak noraian,
arrainak itsasoan, sareginak kaian.
Orain gazterik ez da sartzen eskifaian… bizitzea zailago
zen gure garaian.

2- Lehengoak bai oporrak; natura lasaian,
bakea gailurretan,
arnasa paisaian.
Orain jende ilarak daude Himalaian… mundua normalago zen gure garaian.

3- Lehengoak bai parrandak; jai hemen ta jai han, walkmanean Etsaiak, irratian Chayanne.
Orain doinu arraro pila soinu-mahaian… giroa sanoago
zen gure garaian.

4- Lehengoak bai manifak; astero bidaian,
batean Iruñean,
hurrena Hendaian.
Orain nekez datoz bi deialdi jarraian… konpromiso gehiago zen gure garaian.

5- Lehengoak bai gazteak; txosnetan muntaian, asanbladak luzatzen txostenen lengoaian. Orain borrokatzen da horren modu guai-an… iraultza gertuago
zen gure garaian.

6- Lehena eta oraina; horra, yin eta yan, baina iraganetik
beti ezin da jan. Geurea goraipatzen geroratu nahian… garaipenik ez dago penaren garaian.

Jatorrizko edukira joan

Eli Pagola Apezetxea. Ereñotzun (Hernani, Gipuzkoa) jaio zen, 1995ean. 2015ean eta 2019an Gipuzkoako Bertsolari Txapelketan parte hartu zuen, eta 2018an, Xenpelar sariketa irabazi zuen, baita Hernandorena saria ere. Bertso musikatuak diskoa atera zuen iaz, Manex anaiarekin batera.

Belaze gain, larre azpi
haritz baso zein sagasti
iruditeri zibilizatu
ez direlako zehazki
orain arteko argazki
hau ez bagenuen aski
garapenaren itsukeriak
berri zaharrak dakarzki.

inbertsio eta txeke
aztarrika batzuk ze ke
lo lasai egin ahalko duten
oraindik da ulertzeke
sartu dira “a machete”
atari eta etxepe
gaurtik aurrera izan daitezen
jaurlaritzaren AHT.

Otu hainbat anomali
normatibo anormali
negozioa nondik egingo
abilak dira aspaldi
eraiki eta kiskali
horra hor zer den Euskal Y
muinoak lurrez hustu ondoren
patrikak diruz estali.

Ez da Euskal Y, da Y Vasca
bere firma, bere kasta
bai aurpegia ta bai bihotza
porlanezkoak baitauzka
nondik etorriko pasta
han gustura plisti-plasta
zerriak dena egiten omen
harentzat neurriko aska.

Lurraldeko gainazala
aberatsa, serbitzala
tunel, zubi ta erriyo nahi da
argia eta itzala
jakin trenbideez hala
Txirritak esana zala:
orain ur hotzak mugitzen gaitu
lehen irakinak bezala.

Ze helmuga, ze jatorri
Tripa-jate, tripazorri
dena aurretik eraman arren
gero bueltan zer etorri
asmo bat nahian igorri
altzairuzko traste horri
izan dadila gure garapen
gosearen bidegorri.

Jatorrizko edukira joan

Mizel Mateo. Baionan 1988an sortutako bidarraitarra. Xalbador kolegioan hasi zen bertso eskolan, 11 urterekin, eta gaztetan eskolarteko txapelketetan parte hartu zuen. Etenaldi baten ondotik, azken urteetan plazan kantatzera itzuli da, eta iaz lehen aldiz parte hartu zuen Xilaba txapelketan.

1-Pannecau karrikan da gizon ezaguna
Katedral sartzea du biltoki kuttuna
Kartoizko matalaza : azken ontasuna
Eta zakur zaharra bideko laguna
Jendeer so egiten pasten du eguna.

2-Erdi iraultzaileak  eta erdi santu
Elkartasun medio badute espantu
Imigranteak nahi dituzte salbatu
Eta Palestindarren patua salatu
Beri nehork ez dio eskurik luzatu.

3-Jendeak abereekin kurri dabiltzala
Zakurra nagusi ta nagusi leihala
Mundu hori infrentzuz itzultzen da ala ?
Jendearen heinean jartzen da kabala
Ta jendea tratatzen zakurra bezala.

4-Beri ez baitiote ainitz urrikalpen
Bere gosera ez du egunero jaten
Ez badiote ere txanponik ematen
Ikasi du itxura tristeena janzten
Lotsa pixkat bederen senditu dezaten.

5-Drogetan xahutzen du duen sos poxia
Arats huntan eginen du azken jauzia.
Eskuetan hartu du asteko dosia
Barda sasi kolega bati erosia
Eta zainetarat du ixuri guzia.

6-Nahiz ibiltzen giren espaloi berean :
Bide ezberdinak ta bakoitza berean
Mundua utziko du ametsak airean
Egunkari saltzaile bat dauka parean
Bihar agertuko da lehen orrialdean.

Jatorrizko edukira joan